چکیده: توده‌های گرانیتوئیدی منطقه مردهک در خاور جیرفت، بخشی از مجموعه گرانیتوئیدی ترشیری جبال بارز هستند. این مجموعه شامل توده‌های گرانیتوئیدی با ترکیب گابرودیوریت، دیوریت، کوارتز مونزونیت، گرانودیوریت، گرانیت و آلکالی گرانیت است که در سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی ائوسن تزریق شده‌اند. بررسی های دقیق صحرایی بیانگر وجود یک منطقه‌بندی عادی (نرمال) آشکار از تزریق توده‌های گرانیتوئیدی به ترتیب شامل: الف) توده‌های بازیک حدواسط در آغاز و در حاشیه، ب) توده‌های حدواسط کوارتز دیوریتی/ کوارتز مونزونیتی تا گرانودیوریتی در میانه و پ) توده‌های گرانیتی - آلکالی گرانیتی و در نهایت تفریق یافته های پگماتیتی- آپلیتی در پایان و در مرکز است. دایک‌های دیابازی، به عنوان آخرین فعالیت ماگمایی، تمامی این توده ها را قطع کرده‌اند. توالی تزریق توده‌های گرانیتوئیدی در منطقه در فازهای پیاپی و مرتبط با هم نشانگر بروز فرایند آشیانه ماگمایی به ویژه تفریق ماگمایی است. براساس داده‌های ژئوشیمیایی سنگ کل، این گرانیتوئیدها دارای ترکیب کالک‌آلکالن معمول تا پتاسیم بالا و ماهیت متاآلومین نوع I محیط کمان فرورانش حاشیه فعال قاره‌ای هستند. نتایج دما-فشارسنجی به روش‌های مختلف نشان می‌دهد که، گرانیتوئیدهای منطقه تحت فشارهای 22/0 تا 6 کیلوبار و در طیف دمایی 545 تا 918 درجه سانتیگراد، از ماگمای اکسیدان (LogfO2 از ۱۷- تا ۱۳-) متبلور شده‌اند. داده‌های فشاری نشانگر جایگیری ماگما در اعماق مختلف بین ۱ تا 17 کیلومتری در پوسته است. سن‌سنجی U-Pb بر بلور‌های زیرکن نمونه‌های این سنگ‌ها، تولید و جایگزینی ماگمای گرانیتوئیدی را در دو رخداد جداگانه در ائوسن پسین-الیگوسن پیشین (۳۵–۲۹ میلیون سال پیش) و الیگوسن پسین (۲۵–۲۴ میلیون سال پیش)، در یک رژیم زمین‌ساختی همزمان تا پس از برخورد آشکار ساخته است. کانی‌سازی در منطقه مورد مطالعه به صورت پورفیری و رگه‌ای می‌باشد. پهنه‌بندی و ساختار حلقوی دگرسانی‌ها نشانگر سیستم‌های کانه‌زایی مس پورفیری- اپی‌ترمال مرتبط با توده‌های نفوذی عمیق تا نیمه عمیق است که عمدتاً با کنترل کننده‌های ساختاری مرتبط هستند. نتایج سن‌سنجی U-Pb انجام گرفته بر روی بلورهای زیرکن و تمرکز دگرسانی‌ها و کانه‌زایی گسترده‌تر در بخش‌های جنوب شرقی منطقه مورد مطالعه به نظر می‌رسد که ماگماتیسم الیگوسن پسین (در ارتباط با کوارتز دیوریت‌ها و گرانودیوریت‌ها) بیشترین نقش را در فرایند کانه‌زایی در منطقه داشته است.