چکیده: فلوتاسیون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین روش‌های فرآوری مواد معدنی، نقش اساسی در بازیابی کانی‌های باارزش، به‌ویژه سرب و روی، از ذخایر معدنی مختلف ایفا می‌کند. با این حال، چالش‌هایی نظیر کاهش بازیابی و ناپایداری فرآیند، به‌ویژه در مواجهه با ذرات ریزدانه، کارایی این روش را محدود ساخته است. در این راستا، بهره‌گیری از میکرو–نانوحباب‌های پایدار به‌عنوان رویکردی نوین، در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته و به‌عنوان گزینه‌ای مؤثر برای بهبود عملکرد و افزایش راندمان فرآیند فلوتاسیون مطرح شده است. بر این اساس، هدف این پژوهش بررسی تأثیر میکرو–نانوحباب‌های پایدار بر عملکرد فلوتاسیون کانسنگ سرب–روی شهرستانک قم است. آزمایش‌ها در شرایط متغیر عملیاتی و شیمیایی و در دو حالت حضور و عدم حضور میکرو–نانوحباب‌ها طراحی و اجرا شد. تحلیل XRF نمونه خوراک نشان داد که بخش عمده کانسنگ را SiO₂ و CaO تشکیل می‌دهند و فازهای کانی‌های ZnO و PbO به ترتیب 7/13 و 8/3 درصد حضور دارند. درصد بالای Fe₂O₃ و Al₂O₃ نشان‌دهنده وجود فازهای آهن‌دار و آلومینوسیلیکاتی است که می‌تواند دسترسی کانی‌ها به حباب‌ها را محدود کند. با استفاده از دستگاه میکرو–نانوحباب‌ساز مبتنی بر کاویتاسیون هیدرودینامیکی، حباب‌هایی در محدوده نانومتری (۸۰ تا ۱۰۵ نانومتر) و میکرومتری (7/0 تا 15/1 میکرومتر) تولید شد. اثر پارامترهای عملیاتی و شیمیایی شامل pH پالپ، غلظت کلکتورها (SIPX و PAX)، بازدارنده‌ها (ZnSO₄ و NaCN)، فعال‌کننده (CuSO₄)، کف‌ساز (MIBC) و سینتیک فرآیند برای مدار سرب و روی بررسی شد. نتایج نشان داد که حضور میکرو–نانوحباب‌ها موجب افزایش بازیابی، بهبود عیار و تسریع سینتیک فلوتاسیون در تمامی شرایط آزمایشی شد. به طور مشخص، بازیابی سرب ۴–۶ درصد و روی ۳–۵ درصد نسبت به فلوتاسیون معمولی افزایش یافت. شرایط بهینه فلوتاسیون برای مدار سرب شامل pH برابر با 8، مصرف 200 گرم بر تن کلکتور SIPX، 300 گرم بر تن سولفات روی، 100 گرم بر تن سیانور سدیم و 80 گرم بر تن کف‌ساز MIBC بود که بازیابی سرب در این حالت به حدود 89/69 درصد رسید. برای فلوتاسیون روی، pH برابر با 9، مصرف 300 گرم بر تن سولفات مس، 100 گرم بر تن کلکتور PAX و 80 گرم بر تن MIBC بیشترین بازیابی و عیار روی را به همراه داشت. تحلیل سینتیکی نشان داد که میکرو–نانوحباب‌ها سرعت انتقال ذرات کانی‌ به فاز کف و ثابت سینتیک فلوتاسیون را بهبود می‌بخشند. در کل یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که ترکیب بهینه پارامترهای شیمیایی و عملیاتی همراه با فناوری میکرو–نانوحباب‌ها می‌تواند عملکرد فلوتاسیون کانسنگ‌های سرب و روی را به طور قابل توجهی ارتقا دهد و به‌عنوان مبنای طراحی و بهینه‌سازی مدار فلوتاسیون در مقیاس صنعتی مورد استفاده قرار گیرد..