چکیده: چکیده امروزه یکی از نگرانی های زیست محیطی که وجود دارد ورود مقادیر زیادی ترکیبات شیمیایی مانند فلزات سنگین از طریق مناطق شهری و صنایع به آبهای سطحی می باشد؛ فلزات سنگین از فعالیت‌های انسان وارد خاک و چرخه مواد غذایی شده و می‌تواند موجب مسمومیت شوند. آلودگی محیط زیست و از جمله آلودگی خاک یکی از عوارض مهم بهم خوردن تعادل طبیعت است. از مهمترین آلاینده‌های خاک فلزات سنگین، باران‌های اسیدی و مواد آلی هستند. به منظور پاکسازی روش های مختلفی از جمله انباشت گیاهی، روش بیولوژیکی و طبیعی پاکسازی و گیاه پالایی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. درحال حاضر غیر متحرک کردن فلزات سنگین در محیط از طریق تثبیت شیمیایی به دلیل سادگی، اثربخشی، قابلیت کاربرد در محل و کم هزینه بودن آن، یک روش مناسب اصلاح خاک‌های آلوده به حساب می‌آید و کلید ‌‌‌اصلی روش غیر تحرکسازی فلزات سنگین، انتخاب جاذب موثراست. با شروع قرن 21 همراه نقش بیوچار به عنوان اصلاح کننده خاک، علاقمندی و توجه به کاربرد زغال(بیوچار) در خاک و محیط زیست شتاب مضاعفی در بین محققان رشته های مختلف پیدا کرد. دراین مطالعه با روش جذب، حذف فلزات سمی از خاک توسط سه جاذب رس سپیولیت، بیوچار نیشکر و کمپلکس رس -بیوچار بررسی شد. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه سه جاذب برای حذف فلزات سنگین است. به منظور مشخصه‌یابی این سه جاذب‌، از روش‌های FTIR , SEM وBET استفاده شده‌ است. نتایج نشان می دهد که کمپلکس رس سپیولیت-بیوچار باعث کاهش فرم‌های تبادلی و کربناته فلزات سنگین کادمیوم و نیکل در سطح 2درصد نسبت به صفر درصد و نسبت به کاربرد جداگانه رس و بیوچار می‌شود. که این امر موجب تحرک کمتر فلزات سنگین شده است و عناصر سنگین بیشتر جذب خاک می‌شوند و آلودگی کاهش می‌یابد. بیوچارباعث افزایش فرم اکسیدآهن-آلومینیوم فلزات نیکل و کادمیوم در سطح 1 و 2 درصد نسبت به سطح صفر درصد شده است که در سطح 2% نسبت به سطح 1% این افزایش بیشتر است. رس سپیولیت نسبت به بیوچار و کمپلکس رس-بیوچار در سطح 2% باعث کاهش غلظت فرم آلی فلزات سنگین در خاک می شود که موجب تحرک و آلودگی بیشتر می شود و از طرفی بیوچار در سطح 1% و 2% نسبت به سطح صفر درصد باعث افزایش فرم آلی نیکل و کادمیوم می شود و جابجایی فلزات سنگین کمتر می شود و بیوچار جاذب موثری است. کاربرد بیوچار در سطوح 2% و1% باعث کاهش غلظت باقی مانده نیکل و کادمیوم شده است و جابجایی فلزات سنگین و آلودگی بیشتر است. کمپلکس رس-بیوچار تاثیربیشتری بر افزایش فرم باقی مانده فلزات سنگین داشته است که در سطوح2% و 1% نسبت به صفر درصد مشاهده می شود. بنابراین کمپلکس رس-بیوچار جاذب مناسبی برای جذب فلزات سنگین می باشد.