چکیده: گیرنده تیروزین کیناز c-Met یکی از مهم‌ترین اهداف مولکولی در مسیرهای پیام‌رسانی مرتبط با رشد، تکثیر و گسترش سلول‌های سرطانی به شمار می‌رود. اگرچه داروی کریزوتینیب به عنوان نخستین مهارکننده تأییدشده این گیرنده توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مورد استفاده قرار گرفته است، اما بروز مقاومت دارویی و برخی محدودیت‌های سینتیکی دارویی، ضرورت طراحی و شناسایی مهارکننده‌های جدید را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، مشتقات تتراهیدروبنزوتیازول به دلیل ویژگی‌های ساختاری مناسب و توانایی برقراری برهم‌کنش‌های مؤثر با جایگاه فعال گیرنده c-Met، به عنوان گزینه‌های امیدوارکننده برای توسعه داروهای ضدسرطان مطرح شده‌اند. با این وجود، بررسی تجربی تعداد زیادی از این ترکیبات مستلزم صرف زمان و هزینه قابل توجهی است؛ ازاین‌رو، استفاده از روش‌های محاسباتی می‌تواند فرآیند غربالگری و طراحی دارو را تسریع کند. در پژوهش حاضر، مدل رابطه کمی ساختار–فعالیت (QSAR) مشتقات تتراهیدروبنزوتیازول با استفاده از روش لاسوی تطبیقی (Adaptive LASSO) توسعه داده شد. این روش به طور هم‌زمان برای انتخاب توصیف‌کننده‌های مولکولی مؤثر و ساخت مدل رگرسیونی پیش‌بینی‌کننده به کار گرفته شد. پس از توسعه مدل، عملکرد آن با استفاده از شاخص‌های آماری مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر به‌دست‌آمده شامل 0.78=R² برای مجموعه آزمون، 0.85=Q² در اعتبارسنجی حذف تک‌نمونه‌ای (LOO-CV) بودند که بیانگر توان پیش‌بینی مطلوب و پایداری قابل قبول مدل توسعه‌یافته بودند. در ادامه، بر پایه نتایج مدل ALASSO و با تکیه بر توصیف‌کننده‌های مولکولی منتخب، چندین مشتق جدید از تتراهیدروبنزوتیازول با هدف افزایش فعالیت ضدسرطانی طراحی شدند. سپس، به منظور بررسی نحوه اتصال این ترکیبات به جایگاه فعال گیرنده c-Met و ارزیابی توانایی آن‌ها در برقراری برهم‌کنش با پروتئین هدف، مطالعات داکینگ مولکولی انجام شد. نتایج نشان داد که ترکیبات پیشنهادی قادر به ایجاد برهم‌کنش‌های غیرکووالانسی مؤثر، از جمله پیوندهای هیدروژنی، برهم‌کنش‌های واندروالسی و سایر برهم‌کنش‌های پایدار با اسیدهای آمینه موجود در جایگاه فعال گیرنده هستند. در مجموع، تطابق مناسب میان نتایج حاصل از مدل ALASSO و یافته‌های داکینگ مولکولی نشان داد که رویکرد به‌کاررفته در این پژوهش از اعتبار و قدرت پیش‌بینی مطلوبی برخوردار است. بنابراین، تلفیق مدل‌سازی QSAR مبتنی بر لاسوی تطبیقی با شبیه‌سازی داکینگ مولکولی، می‌تواند به عنوان روشی کارآمد در شناسایی و طراحی مهارکننده‌های جدید گیرنده c-Met بر پایه مشتقات تتراهیدروبنزوتیازول مورد استفاده قرار گیرد.