چکیده: این پژوهش به بررسی ابعاد ایدئولوژیک و آموزشی مجموعه کتاب‌های درسی «انگلیسی برای عراق» می‌پردازد که در مدارس متوسطه عراق مورد استفاده قرار می‌گیرند. مسئله اصلی پژوهش، نهادینه‌شدن «الگوی بانکی آموزش» در برنامه درسی آموزش زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی در عراق است؛ الگویی که انتقال منفعلانه دانش زبانی را در اولویت قرار می‌دهد و در عین حال، واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی محلی، از جمله درگیری‌ها و بحران‌های زیست‌محیطی، را به‌صورت نظام‌مند از محتوای آموزشی حذف یا کم‌رنگ می‌کند. بر این اساس، اهداف پژوهش عبارت‌اند از ارزیابی میزان همسویی این مواد آموزشی با شش ویژگی آموزش انتقادی زبان، شامل ویژگی‌های انتقادی، تحول‌آفرین، دموکراتیک، استدلالی، دانش‌آموزمحور و عملی، و همچنین شناسایی سکوت‌های معنادار متنی و بصری. برای دستیابی به این اهداف، ابزارهای پژوهش شامل یک چارچوب نظام‌مند برای بررسی و ارزیابی محتوای آموزشی است که بر اساس مبانی آموزش انتقادی زبان مطرح‌شده توسط کروکس (۲۰۲۱)، تحلیل انتقادی گفتمان فیرکلاف (۱۹۹۵)، و نشانه‌شناسی بصری کرس و ون لیوون (۲۰۰۶) تدوین شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هیچ‌یک از پانزده واحد درسی مورد بررسی، در هیچ‌یک از شش ویژگی آموزش انتقادی زبان، در سطح «موجود» قرار نگرفته است. ویژگی «انتقادی» در ۹ واحد از مجموع ۱۵ واحد، معادل ۶۰ درصد، وجود نداشت؛ در حالی که ویژگی‌های «تحول‌آفرین»، «دیالکتیکی» و «عمل‌محور» هر یک در ۱۳ واحد، معادل ۸۷ درصد، غایب بودند. ویژگی‌های «دموکراتیک» و «دانش‌آموزمحور» نیز به‌ترتیب در ۷ واحد، معادل ۴۷ درصد، وجود نداشتند و تنها در واحدهای باقی‌مانده به‌صورت جزئی مشاهده شدند. تحلیل تطبیقی میان پایه‌های تحصیلی، سکوت‌های متنی تکرارشونده‌ای را در زمینه نابرابری اقتصادی، مسائل مرتبط با جنسیت، مشکلات زیست‌محیطی و اجتماعی، و واقعیت‌های معاصر عراق آشکار کرد. تحلیل بصری نیز نشان داد که نگاه ارائه‌ای در تصاویر غالب است و موضوعاتی همچون آوارگی، مشکلات اقتصادی، تخریب محیط‌زیست، خشونت فرقه‌ای، تبعیض جنسیتی و دانش‌آموزان به‌عنوان مشارکت‌کنندگان فعال در جامعه یا به حاشیه رانده شده‌اند یا اساساً در تصاویر بازنمایی نشده‌اند. در نهایت، این پژوهش توصیه‌هایی مبتنی بر شواهد برای برنامه‌ریزان و تدوین‌کنندگان برنامه درسی ارائه می‌دهد تا زمینه گذار به سوی آموزش مسئله‌محور فراهم شود؛ رویکردی که می‌تواند عدالت شناختی و تحول اجتماعی را در بافت آموزشی عراق تقویت کند.