چکیده: آزمون‌های پرمخاطره سنجش مهارت زبان انگلیسی برای دانشجویان دکتری در ایران عمدتاً بر واژگان، دستور زبان و درک مطلب تمرکز دارند؛ با این حال، اطلاعات اندکی درباره تجربه واقعی آزمون‌دهندگان از این آزمون‌ها و این‌که این تجربه‌ها چگونه می‌توانند به طراحی شیوه‌های سنجش معتبرتر و منصفانه‌تر کمک کنند، در دسترس است. پژوهش حاضر با تمرکز بر آزمون EPT دانشگاه آزاد اسلامی، این موضوع را از طریق یک تحقیق آمیخته اکتشافیِ دنباله‌ای بررسی کرده است. در مرحله اول، از رویکرد پدیدارشناسی استعلایی و نمونه‌گیری هدفمند از داوطلبان اخیر آزمون EPT استفاده شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، یادداشت‌های تأملی و استخراج مصنوعات گردآوری شدند تا ویژگی‌های اصلی تجربه آزمون‌دهندگان شناسایی شود. تحلیل داده‌ها (شامل اپوخه، افقی‌سازی و تنوع تخیلی) به استخراج پنج مضمون اصلی انجامید: ادراک عدم تناسب میان محتوای آزمون و نیازهای ارتباطی مقطع دکتری، اتکا به راهبردهای مبتنی بر حفظیات و راهبردهای جبرانی، اضطراب و فشار ناشی از ابهام در نظام نمره‌دهی و چرخه‌های مکرر شرکت مجدد در آزمون، احساسات دوگانه نسبت به ارزش آموزشی آزمون شامل گزارش‌هایی از بهبود واژگان در کنار برداشت‌هایی از محدود بودن دامنه مطالعه، و نگرانی‌ها درباره هزینه‌ها و نابرابری در دسترسی به فرصت‌های آمادگی آزمون. در مرحله دوم، یافته‌های کیفی به یک پرسشنامه ادراک آزمون EPT تبدیل شد که به‌صورت آزمایشی در میان گروه بزرگ‌تری از دانشجویان دکتری اجرا گردید؛ تحلیل عاملی اکتشافی ساختاری چندعاملی متناظر با مضامین کیفی را تأیید کرد و پایایی رضایت‌بخشی را برای تمامی مقیاس‌ها نشان داد. تحلیل‌های همبستگی و رگرسیون الگوهایی همسو با مبانی نظری را آشکار ساختند، به‌گونه‌ای که شفافیت ادراک‌شده با اضطراب کمتر و ادراک بالاتر از انصاف آزمون مرتبط بود و تناسب محتوای ادراک‌شده پیش‌بینی‌کننده استفاده گسترده‌تر از راهبردها و باور قوی‌تر به سودمندی آزمون بود و هر دو عامل، پس از کنترل متغیرهای زمینه‌ای، با نرخ قبولی بالاتر نیز همراه بودند. مقایسه با آزمون‌های دیگر (MSRT، TOLIMO، TOEFL و IELTS) نشان داد که آزمون‌های بومی ایران بر سازه‌ای محدودتر تأکید دارند و بازخورد آموزشی قوی‌تری به‌سوی مطالعه جزءنگر ایجاد می‌کنند، در حالی که آزمون‌های بین‌المللی پوشش سازه‌ای گسترده‌تر و چارچوب‌های تفسیری شفاف‌تری ارائه می‌دهند. در بخش بحث، پیشنهادهایی در سطح سیاست‌گذاری و طراحی ارائه شده است، از جمله گسترش آزمون EPT به‌منظور دربرگرفتن مهارت‌های نوشتاری و گفتاری در قالب‌های ماژولار، انتشار مشخصات شفاف آزمون و استدلال‌های تفسیری، استفاده تشخیصی از نتایج همراه با حمایت‌های جبرانی برای نمرات پایین، و کاهش نابرابری‌های مالی و اطلاعاتی در دسترسی به منابع آمادگی آزمون. این پژوهش با ارائه یک ابزار معتبر برای پایش مستمر، الگویی برای تبدیل تجربه‌های زیسته به سازه‌های قابل سنجش فراهم می‌کند و آزمون EPT را به‌عنوان برنامه‌ای معرفی می‌کند که می‌توان آن را در جهت ارتقای پیامدهای آموزشی مثبت، در عین حفظ امکان‌پذیری اجرایی، بهبود بخشید؛ با این حال، ماهیت مقطعی پژوهش و نبود شاخص‌های عملکردی بیرونی از جمله محدودیت‌های آن به شمار می‌رود و پژوهش‌های آینده می‌توانند به اعتبارسنجی طولی و آزمایش‌های طراحی تکلیف بپردازند.