چکیده: پژوهش حاضر با هدف واکاوی ژرف نابهنجاری‌های تقویمی در بورس اوراق بهادار تهران و تبیین پویایی‌های رفتاری معامله‌گران در چارچوب فرضیه بازارهای تطبیقی (AMH) تدوین شده است. بدین منظور، رفتار ۶ شاخص کلیدی بازار ( شاخص کل، کل فرابورس، صنعت، بازار اول، بازار دوم و 50 شرکت) در بازه زمانی نیمه آذر ۱۳۸۷ تا پایان سال ۱۴۰۳ مورد واکاوی قرار گرفت تا تأثیر تقویم زیستی و ساختارهای فرهنگی بر کارایی بازار شناسایی شود. نابهنجاری های بررسی شده در این پژوهش شامل ماه رمضان، آخر هفته کاری، هفته آخر اسفند ماه، ایام عید و محرم می باشد. با بهره‌گیری از مدل‌های نوسان‌سنجی خانواده GARCH و مدل‌های تغییر رژیم مارکوف ، مشخص گردید که کارایی در بورس تهران نه یک صفت ثابت و مطلق، بلکه متغیری ادواری و اقتضایی است. یافته‌های پژوهش مبین آن است که بازار در مقاطعی نظیر ماه مبارک رمضان، دهه اول محرم و آستانه تعطیلات نوروز، شاهد گذار معنادار میان رژیم‌های متفاوت تلاطم و بازدهی است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که نابهنجاری‌های تقویمی در شرکت‌های بزرگ (شاخص ۵۰ شرکت برتر) نسبت به بدنه عمومی بازار، با سرعت و پایداری بیشتری تعدیل می‌شوند که نشان از کارایی نسبی بالاتر در این بخش دارد. این پژوهش با تأیید تجربی فرضیه بازار تطبیقی، اثبات می‌کند که معامله‌گران در بازار سرمایه ایران، بازیگرانی انطباق‌پذیر هستند که استراتژی‌های خود را با باورهای جمعی، ضرورت‌های نقدینگی و چرخه‌های زمانی هماهنگ می‌سازند.